рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдПं: рдкрд░िрднाрд╖ा, рдк्рд░рдХाрд░ рд╡ рдХाрд░рдг | General Awareness – GyaanPediya
рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдПं (Natural Disasters in India)
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджा рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै?
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдПं (Natural Disasters) рд╡े рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдШрдЯрдиाрдПं рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬो рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХाрд░рдгों рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди, рд╕ंрдкрдд्рддि рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрддी рд╣ैं।
ЁЯМА рдоुрдЦ्рдп рдЙрджाрд╣рд░рдг – рднूрдХंрдк, рдмाрдв़, рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд, рд╕ूрдЦा, рднूрд╕्рдЦрд▓рди, рд╕ुрдиाрдоी
рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдПं
| рдЖрдкрджा рдХा рдиाрдо | рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
|---|---|
| рднूрдХंрдк (Earthquake) | рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд, рд╣िрдоाрд▓рдпी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
| рдмाрдв़ (Flood) | рдЕрд╕рдо, рдмिрд╣ाрд░, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ |
| рд╕ूрдЦा (Drought) | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рд╡िрджрд░्рдн, рдмुंрджेрд▓рдЦंрдб |
| рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд (Cyclone) | рдУрдбिрд╢ा, рдЖंрдз्рд░рдк्рд░рджेрд╢, рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдЦाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
| рднूрд╕्рдЦрд▓рди (Landslide) | рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢, рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рд░ाрдЬ्рдп |
| рд╕ुрдиाрдоी (Tsunami) | рдЕंрдбрдоाрди-рдиिрдХोрдмाрд░, рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ |
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг
-
рднूрдЧрд░्рднीрдп рд╣рд▓рдЪрд▓ – рдк्рд▓ेрдЯ्рд╕ рдХी рдЯрдХ्рдХрд░ рд╕े рднूрдХंрдк
-
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा – рдмाрдв़ рд╡ рднूрд╕्рдЦрд▓рди
-
рдоाрдирд╡рдЬрдиिрдд рдХाрд░рдг – рдкेрдб़ों рдХी рдХрдЯाрдИ, рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп
-
рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ – рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рд╡ рд╕ुрдиाрдоी
рднाрд░рдд рдоें рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рднूрдоिрдХा
-
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (NDMA) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 2005
-
рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ SDMA
-
Early Warning Systems, NDRF рдХी рд╕рдХ्рд░िрдпрддा
ЁЯза CET Practice MCQ (Basic)
Q. рднाрд░рдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (NDMA) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрдм рд╣ुрдИ рдеी?
A) 1995 B) 2000 C) 2005 D) 2010
✔️ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: C) 2005
рднाрд░рдд рдоें рднूрдХंрдк – рдХाрд░рдг, рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬोрдиिंрдЧ рд╡ рдк्рд░рднाрд╡
рднूрдХंрдк рдХ्рдпा рд╣ै?
рднूрдХंрдк (Earthquake) рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдоें рдЕрдЪाрдирдХ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдХंрдкрди рд╣ै, рдЬो рдЯेрдХ्рдЯोрдиिрдХ рдк्рд▓ेрдЯ्рд╕ рдХी рдЯрдХрд░ाрд╣рдЯ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдХेंрдж्рд░ (epicenter) рд╡рд╣ рд╕्рдеाрди рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдХंрдкрди рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
рднूрдХंрдк рдХे рдХाрд░рдг
-
рдЯेрдХ्рдЯोрдиिрдХ рдк्рд▓ेрдЯ्рд╕ рдХी рд╣рд▓рдЪрд▓
-
рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдЧрддिрд╡िрдзि
-
рдоाрдирд╡рдЬрдиिрдд рдХाрд░्рдп – рдЬैрд╕े рдмाँрдз, рдЦрдирди
-
рдлॉрд▓्рдЯ рд▓ाрдЗрдиों рдоें рддрдиाрд╡
рднाрд░рдд рдоें рднूрдХंрдкीрдп рдЬ़ोрди (Seismic Zones)
рднाрд░рдд рдХो рднूрдХंрдкीрдп рджृрд╖्рдЯि рд╕े 4 рдЬोрди рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै:
| рдЬ़ोрди рдиंрдмрд░ | рдЦрддрд░े рдХा рд╕्рддрд░ | рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
|---|---|---|
| рдЬ़ोрди 2 | рдХрдо рдЬोрдЦिрдо | рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рд╣िрд╕्рд╕े |
| рдЬ़ोрди 3 | рдордз्рдпрдо рдЬोрдЦिрдо | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, MP |
| рдЬ़ोрди 4 | рдЙрдЪ्рдЪ рдЬोрдЦिрдо | рдмिрд╣ाрд░, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓, NCR |
| рдЬ़ोрди 5 | рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдЪ्рдЪ рдЬोрдЦिрдо | рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рдЕрд╕рдо |
рднूрдХंрдк рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдХैрд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै?
рднूрдХंрдк рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдХो Richter Scale рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрдкा рдЬाрддा рд╣ै:
| рд░िрдХ्рдЯрд░ рд╕्рдХेрд▓ | рдк्рд░рднाрд╡ |
|---|---|
| 0 – 3 | рдмрд╣ुрдд рд╣рд▓्рдХा, рдорд╣рд╕ूрд╕ рднी рдирд╣ीं рд╣ोрддा |
| 4 – 5 | рд╣рд▓्рдХा, рдЦिрдб़рдХिрдпां рд╣िрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं |
| 6 – 7 | рдЧंрднीрд░, рдЗрдоाрд░рддें рджрд░рдХ рд╕рдХрддी рд╣ैं |
| 7 – 8 | рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी, рдЬ़рдоीрди рдлрдЯ рд╕рдХрддी рд╣ै |
| 8+ | рдорд╣ाрд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рддрдмाрд╣ी |
ЁЯза CET Practice MCQs – Earthquake
Q1. рднाрд░рдд рдХो рднूрдХंрдкीрдп рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХिрддрдиे рдЬोрди рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 2
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) 4
Q2. рднूрдХंрдк рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдкैрдоाрдиे рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै?
A) Kelvin Scale B) Celsius Scale C) Richter Scale D) Seismic Scale
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) Richter Scale
Q3. рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рднूрдХंрдкीрдп рдЬोрди рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
A) Zone 3 B) Zone 1 C) Zone 5 D) Zone 2
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) Zone 5
Q4. рднूрдХंрдк рдХा рдХेंрдж्рд░ рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं?
A) Hypocenter B) Epicenter C) Focus D) Origin
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) Epicenter
рднूрдХंрдк рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рдЙрдкाрдп
-
рдордЬрдмूрдд рдиिрд░्рдоाрдг рд╡ anti-seismic рддрдХрдиीрдХ
-
рдЦुрд▓े рдоैрджाрди рдоें рдЬाрдиा
-
рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдХिрдЯ рд╡ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг
-
рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рддैрдпाрд░ рдпोрдЬрдиा (NDMA guidelines)
рднाрд░рдд рдоें рдмाрдв़ рд╡ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд – рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдПं
рднाрд░рдд рдоें рдмाрдв़ (Floods in India)
✅ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг:
-
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा / рдмाрджрд▓ рдлрдЯрдиा
-
рдирджिрдпों рдХा рдЙрдлाрди
-
рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рдХी рдХрдоी
-
рддрдЯрд╡рд░्рддी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рддूрдлाрди рдХी рд▓рд╣рд░ें
✅ рдк्рд░рдоुрдЦ рдмाрдв़ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп:
| рд░ाрдЬ्рдп | рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджिрдпाँ / рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
|---|---|
| рдмिрд╣ाрд░ | рдЧंрдбрдХ, рдХोрд╕ी, рдмाрдЧрдорддी |
| рдЕрд╕рдо | рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░, рдмाрд░рдкेрдЯा |
| рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ | рдЧंрдЧा, рдШाрдШрд░ा |
| рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ | рд╣ुрдЧрд▓ी, рджाрдоोрджрд░ |
рднाрд░рдд рдоें рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд (Cyclones in India)
✅ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд (Cyclone) рдПрдХ рддीрд╡्рд░ рд╡ाрдпु рджाрдм рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рддेрдЬ़ рд╣рд╡ाрдПँ рдХेंрдж्рд░ рдХी рдУрд░ рдШूрдорддी рд╣ैं рдФрд░ рднाрд░ी рд╡рд░्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै।
✅ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддों рдХे рдк्рд░рдХाрд░:
-
Tropical Cyclones – рд╕рдоुрдж्рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди (Bay of Bengal, Arabian Sea)
-
Extra-Tropical Cyclones – рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣ाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें
✅ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдХे рдиाрдо рдХैрд╕े рд░рдЦे рдЬाрддे рд╣ैं?
-
WMO (World Meteorological Organization) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рднाрд░рдд рд╕рдоेрдд 13 рджेрд╢ों рдХी рд╕ूрдЪी рд╕े рдиाрдо рдЪुрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।
| рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдХा рдиाрдо | рд╡рд░्рд╖ | рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп |
|---|---|---|
| рдлाрдиी (Fani) | 2019 | рдУрдбिрд╢ा |
| рдЕрдо्рдлाрди (Amphan) | 2020 | рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ |
| рдпाрд╕ (Yaas) | 2021 | рдУрдбिрд╢ा, рдмंрдЧाрд▓ |
| рддाрдЙрддे (Tauktae) | 2021 | рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ |
рдмाрдв़ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рдЙрдкाрдп
-
NDMA рдж्рд╡ाрд░ा Early Warning System
-
рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рд╢ेрд▓्рдЯрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг
-
рдирджिрдпों рдХे рдХिрдиाрд░े рдмाँрдз рдФрд░ рддрдЯрдмंрдз
-
рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг
ЁЯза CET Practice MCQs – Floods & Cyclones
Q1. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдмाрдв़ рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди B) рдмिрд╣ाрд░ C) рдкंрдЬाрдм D) рдЧुрдЬрд░ाрдд
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдмिрд╣ाрд░
Q2. рд╡рд░्рд╖ 2020 рдоें рдЕрдо्рдлाрди (Amphan) рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдиे рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рдеा?
A) рдУрдбिрд╢ा B) рдЧुрдЬрд░ाрдд C) рдХेрд░рд▓ D) рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓
✔️ рдЙрдд्рддрд░: D) рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓
Q3. рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддों рдХे рдиाрдордХрд░рдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै?
A) UNESCO B) WHO C) WMO D) UNDP
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) WMO
Q4. рдлाрдиी рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдЖрдпा рдеा?
A) 2018 B) 2019 C) 2020 D) 2021
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) 2019
рднाрд░рдд рдоें рд╕ूрдЦा рдФрд░ рднूрд╕्рдЦрд▓рди – рдк्рд░рдХाрд░, рдХ्рд╖ेрдд्рд░, CET рдк्рд░рд╢्рди
рднाрд░рдд рдоें рд╕ूрдЦा (Drought in India)
✅ рдкрд░िрднाрд╖ा:
рд╕ूрдЦा рд╡рд╣ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬрдм рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╡рд░्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдЬिрд╕рд╕े рдЬрд▓ рдХी рднाрд░ी рдХрдоी рдФрд░ рдХृрд╖ि рдкрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै।
✅ рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг:
-
рдоाрдирд╕ूрди рдХी рдЕрд╕рдлрд▓рддा
-
рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ
-
рдЬрд▓рд╕्рд░ोрддों рдХा рдХ्рд╖рд░рдг
-
рдЕрдиिрдпोрдЬिрдд рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди
✅ рд╕ूрдЦे рдХे рдк्рд░рдХाрд░:
-
рдоौрд╕рдоीрдп рд╕ूрдЦा (Meteorological Drought) – рд╡рд░्рд╖ा рдХी рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдХрдоी
-
рдХृрд╖ि рд╕ूрдЦा (Agricultural Drought) – рдлрд╕рд▓ рдХी рд╡िрдлрд▓рддा
-
рдЬрд▓ рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ूрдЦा (Hydrological Drought) – рдирджिрдпों, рддाрд▓ाрдмों рдоें рдЬрд▓ рдХी рдХрдоी
-
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ूрдЦा (Socio-economic Drought) – рд▓ोрдЧों рдХी рдЬ़рд░ूрд░рддें рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиा
✅ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ूрдЦा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп:
-
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
-
рд╡िрджрд░्рдн (рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░)
-
рдмुंрджेрд▓рдЦंрдб (UP/MP)
-
рддेрд▓ंрдЧाрдиा
-
рдЧुрдЬрд░ाрдд
рднाрд░рдд рдоें рднूрд╕्рдЦрд▓рди (Landslide in India)
✅ рдкрд░िрднाрд╖ा:
рднूрд╕्рдЦрд▓рди (Landslide) рдкृрде्рд╡ी рдХे рдХिрд╕ी рд╣िрд╕्рд╕े рдХा рдЕрдЪाрдирдХ рдврд╣ рдЬाрдиा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬो рдКँрдЪे рдврд▓ाрдиों рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
✅ рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг:
-
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा
-
рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ
-
рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХी рдХрдордЬोрд░ी
-
рд╕рдб़рдХ рдиिрд░्рдоाрдг, рдЦрдирди рдЖрджि рдоाрдирд╡ рдХाрд░्рдп
✅ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп:
-
рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб
-
рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
-
рд╕िрдХ्рдХिрдо
-
рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
-
рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ (рдХेрд░рд▓, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ)
✅ рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдХे рдк्рд░рдХाрд░:
| рдк्рд░рдХाрд░ | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рд╕्рд▓ाрдЗрдбिंрдЧ | рдкूрд░ा рдкрд╣ाрдб़ी рднाрдЧ рдЦिрд╕рдХрдиा |
| рдл्рд▓ोрдЗंрдЧ | рдорд▓рдмा рдпा рдХीрдЪрдб़ рдХा рдмрд╣рдиा |
| рдЯॉрдкрд▓िंрдЧ | рдКрдкрд░ी рдЪрдЯ्рдЯाрди рдХा рдЕрдЪाрдирдХ рдЧिрд░рдиा |
ЁЯза CET Practice MCQs – рд╕ूрдЦा рдФрд░ рднूрд╕्рдЦрд▓рди
Q1. рднाрд░рдд рдоें рд╕ूрдЦा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рдкंрдЬाрдм B) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди C) рдЕрд╕рдо D) рдХेрд░рд▓
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
Q2. рднूрд╕्рдЦрд▓рди рд╕े рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп рдХौрди рд╕ा рд╣ै?
A) рдЧुрдЬрд░ाрдд B) рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб C) рдЧोрд╡ा D) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб
Q3. рд╕ूрдЦा рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) 4
Q4. рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै?
A) рднूрдХंрдк B) рдмрд░्рдлрдмाрд░ी C) рдмाрд░िрд╢ рд╡ рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ D) рдк्рд░рджूрд╖рдг
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдмाрд░िрд╢ рд╡ рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ
рдмрдЪाрд╡ рдХे рдЙрдкाрдп
✅ рд╕ूрдЦे рд╕े рдмрдЪाрд╡:
-
рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (рд░ेрди рд╡ाрдЯрд░ рд╣ाрд░्рд╡ेрд╕्рдЯिंрдЧ)
-
рд╕ूрдЦा-рдк्рд░рддिрд░ोрдзी рдлрд╕рд▓ें
-
рдЯрдкрдХ рд╕िंрдЪाрдИ рдк्рд░рдгाрд▓ी (Drip Irrigation)
✅ рднूрд╕्рдЦрд▓рди рд╕े рдмрдЪाрд╡:
-
рдврд▓ाрдиों рдкрд░ рдкेрдб़ рд▓рдЧाрдиा
-
рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдпों рдкрд░ рд░ोрдХ
-
рднूрд╕्рдЦрд▓рди рдкूрд░्рд╡ рдЪेрддाрд╡рдиी рдк्рд░рдгाрд▓ी (Landslide Early Warning System)
рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु – CET 2025 рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЧाрдЗрдб
рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं
-
рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдЙрд╖्рдг рдХрдЯिрдмंрдзीрдп рдоाрдирд╕ूрдиी (Tropical Monsoon) рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
-
рдпрд╣ाँ рдЧрд░्рдоी, рд╡рд░्рд╖ा рдФрд░ рд╕рд░्рджी – рддीрдиों рдЛрддुрдПं рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ोрддी рд╣ैं।
-
рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╡िрд╡िрдзрддा рджेрд╢ рдХे рдЖрдХाрд░, рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рд╡ рд╕рдоुрдж्рд░ рдХी рдиिрдХрдЯрддा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рдХे рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХ्рд╖ेрдд्рд░ (Climatic Regions of India)
| рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬ्рдп |
|---|---|
| рдЙрд╖्рдгрдХрдЯिрдмंрдзीрдп рдЖрд░्рдж्рд░ | рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ, рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд |
| рдЙрд╖्рдгрдХрдЯिрдмंрдзीрдп рд╢ुрд╖्рдХ | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд |
| рд╕рдорд╢ीрддोрд╖्рдг (Temperate) | рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░, рд╣िрдоाрдЪрд▓, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб |
| рдорд░ुрд╕्рдерд▓ीрдп | рдеाрд░ рдорд░ुрд╕्рдерд▓ (рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) |
| рдЕрд░्рдз-рд╢ुрд╖्рдХ | рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢, рддेрд▓ंрдЧाрдиा |
рднाрд░рдд рдоें рдоाрдирд╕ूрди рдк्рд░рдгाрд▓ी (Monsoon System in India)
✅ рдоाрдирд╕ूрди рдХा рдЕрд░्рде:
рдоाрдирд╕ूрди рдПрдХ рдоौрд╕рдоी рдкрд╡рди рд╣ै рдЬो рдЧрд░्рдоी рдоें рд╕рдоुрдж्рд░ рд╕े рд╕्рдерд▓ рдХी рдУрд░ рдФрд░ рд╕рд░्рджी рдоें рд╕्рдерд▓ рд╕े рд╕рдоुрдж्рд░ рдХी рдУрд░ рдмрд╣рддी рд╣ै।
✅ рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рдоाрдирд╕ूрди:
-
рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоाрдирд╕ूрди (SW Monsoon) – рдЬूрди рд╕े рд╕िрддрдо्рдмрд░
-
рднाрд░рдд рдоें рд╡рд░्рд╖ा рдХा 75% рдЗрд╕ी рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै
-
рджो рд╢ाрдЦाрдПं – рдЕрд░рдм рд╕ाрдЧрд░ рд╢ाрдЦा рд╡ рдмंрдЧाрд▓ рд╢ाрдЦा
-
-
рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ рдоाрдирд╕ूрди (NE Monsoon) – рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рд╕े рджिрд╕рдо्рдмрд░
-
рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдкुрдб्рдбुрдЪेрд░ी рдоें рд╡рд░्рд╖ा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд
-
✅ рдоाрдирд╕ूрди рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд░ाрдЬ्рдп:
-
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा: рдоेрдШाрд▓рдп (Mawsynram, World's Wettest Place)
-
рдХрдо рд╡рд░्рд╖ा: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд
-
рдоाрдирд╕ूрди рдЖрдиे рдХी рддिрдеि: рдХेрд░рд▓ рдоें 1 рдЬूрди (рд╕ाрдоाрди्рдп рддिрдеि)
ЁЯза CET Practice MCQs – Climate & Monsoon
Q1. рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ै?
A) рд╕рдорд╢ीрддोрд╖्рдг B) рднूрдордз्рдпрд░ेрдЦीрдп C) рдоाрдирд╕ूрдиी D) рдорд░ुрд╕्рдерд▓ीрдп
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдоाрдирд╕ूрдиी
Q2. рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоाрдирд╕ूрди рднाрд░рдд рдоें рдХрдм рдЖрддा рд╣ै?
A) рдоाрд░्рдЪ B) рдордИ C) рдЬूрди D) рдЬुрд▓ाрдИ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдЬूрди
Q3. рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा рдХрд╣ाँ рд╣ोрддी рд╣ै?
A) рдЪेрди्рдирдИ B) рдоुंрдмрдИ C) рдЪेрд░ाрдкूंрдЬी D) рд╢िрд▓ांрдЧ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдЪेрд░ाрдкूंрдЬी (рдЕрдм – Mawsynram)
Q4. рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ рдоाрдирд╕ूрди рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡рд░्рд╖ा рдХрд╣ाँ рд╣ोрддी рд╣ै?
A) рдЧुрдЬрд░ाрдд B) рддрдоिрд▓рдиाрдбु C) рдкंрдЬाрдм D) рдЕрд╕рдо
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рддрдоिрд▓рдиाрдбु
рднाрд░рдд рдХी рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╕े рдЬुрдб़े рд░ोрдЪрдХ рддрде्рдп
-
рд╕рдмрд╕े рд╢ुрд╖्рдХ рд╕्рдеाрди: рдЬैрд╕рд▓рдоेрд░, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
-
рд╕рдмрд╕े рдаंрдбा рд╕्рдеाрди: рдж्рд░ाрд╕ (Dras), рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░
-
рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рддाрдкрдоाрди: рдлाрд▓ोрджी, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди (51°C, 2016)
-
рд╕рдмрд╕े рдаंрдбा рд░िрдХॉрд░्рдб: рдж्рд░ाрд╕ (−60°C approx., 1995)
ЁЯза CET Revision Tip:
ЁЯМж️ рдоाрдирд╕ूрди = 2 рдк्рд░рдХाрд░
ЁЯПЮ️ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХ्рд╖ेрдд्рд░ = рдХрдо рд╕े рдХрдо 5 рдпाрдж рд░рдЦें
ЁЯМб️ Highest/Lowest Temperature → рд╣рдоेрд╢ा рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै
ЁЯФЧ GyaanPediya Connect Links:
ЁЯУ▓ WhatsApp | ЁЯУ╕ Instagram | ЁЯУШ Facebook | ▶️ YouTube | ЁЯУв Telegram | ЁЯТ░ PDF Bonus
