ЁЯУЪ Haryana CET Categories
рд╕ंрдзि (Sandhi) – рдкрд░िрднाрд╖ा, рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ 40+ Exam-Ready рдЙрджाрд╣рд░рдг | GyaanPediya Hindi Grammar
рд╕ंрдзि (Sandhi) – рдкрд░िрднाрд╖ा, рдк्рд░рдХाрд░ рдФрд░ 40+ Exam-Ready рдЙрджाрд╣рд░рдг | GyaanPediya Hindi Grammar
ЁЯУЕ Updated on: 24 рдЬूрди 2025
✍️ By: GyaanPediya Team
рд╕ंрдзि рдХ्рдпा рд╣ै? | What is Sandhi?
рд╕ंрдзि рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै — рджो рд╢рдм्рджों рдХे рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЙрдирдХे рдЕंрдд рдФрд░ рдЖрд░ंрдн рдХे рд╡рд░्рдгों рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди।
рдЙрджाрд╣рд░рдг:
рд░ाрдо + рдЙрдкрджेрд╢ = рд░ाрдоोрдкрджेрд╢
рдпрд╣ाँ 'рдЕ' + 'рдЙ' → 'рдУ' рдмрди рдЧрдпा।
ЁЯУМ рдЗрд╕े рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рдХाрд░ों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै:
-
рд╕्рд╡рд░ рд╕ंрдзि
-
рд╡्рдпंрдЬрди рд╕ंрдзि
-
рд╡िрд╕рд░्рдЧ рд╕ंрдзि
1. рд╕्рд╡рд░ рд╕ंрдзि (Swar Sandhi)
рдЬрдм рджो рд╢рдм्рджों рдХे рд╕ंрдпोрдЧ рдоें рд╕्рд╡рд░ों рдХा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ोрддा рд╣ै рддो рдЙрд╕े рд╕्рд╡рд░ рд╕ंрдзि рдХрд╣рддे рд╣ैं।
ЁЯФ╣ рднेрдж:
-
рджीрд░्рдШ рд╕ंрдзि
-
рдЧुрдг рд╕ंрдзि
-
рд╡ृрдж्рдзि рд╕ंрдзि
-
рдпрдг рд╕ंрдзि
-
рдЕрдпाрджि рд╕ंрдзि
(1) рджीрд░्рдШ рд╕ंрдзि – 'рдЕ' + 'рдЕ', 'рдЖ' = 'рдЖ'
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж |
|---|---|
| рд░ाрдо + рдЙрдкрджेрд╢ | рд░ाрдоोрдкрджेрд╢ |
| рдмाрд▓ + рдЙрдкрджेрд╢ | рдмाрд▓ोрдкрджेрд╢ |
| рдЬрди + рдЕрдиुрдкрдпोрдЧ | рдЬрдиोрдкрдпोрдЧ |
| рдзрди + рдЕрд░्рдкрдг | рдзрдиाрд░्рдкрдг |
| рдорди + рдЕрдиुрд░ाрдЧ | рдордиोрд░ाрдЧ |
| рдЕрддिрдеि + рдЖрдЧрдорди | рдЕрддिрде्рдпाрдЧрдорди |
| рд╣рд░ि + рдЕрд╡рддाрд░ | рд╣рд░्рдпрд╡рддाрд░ |
| рдЕрдиु + рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди | рдЕрди्рд╡ुрд╢ाрд╕рди |
| рднाрд░рдд + рдЕрдзिрд╡ेрд╢рди | рднाрд░рддाрдзिрд╡ेрд╢рди |
| рдЧुрд░ु + рдЕрдиुрд░ोрдз | рдЧुрд░ौрд░ोрдз |
(2) рдЧुрдг рд╕ंрдзि – 'рдЕ'/'рдЖ' + 'рдЗ'/'рдИ'/'рдЙ'/'рдК' = 'рдП'/'рдУ'
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж |
|---|---|
| рд╡िрдж्рдпा + рдЖрд▓рдп | рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп |
| рд░ाрдо + рдИрд╢्рд╡рд░ | рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░ |
| рдЬрди + рдЙрджрдп | рдЬрдиोрджрдп |
| рд╣рд░ि + рдИрд╢ | рд╣рд░ेрд╢ |
| рдЧाрди + рдЙрдкрд╣ाрд░ | рдЧाрдиोрдкрд╣ाрд░ |
| рднाрд░рдд + рдЙрдд्рдкрдд्рддि | рднाрд░рддोрдд्рдкрдд्рддि |
| рдирдпрди + рдИрд╢्рд╡рд░ | рдирдпрдиेрд╢्рд╡рд░ |
| рдзрд░्рдо + рдЙрджрдп | рдзрд░्рдоोрджрдп |
| рд░рд╕ + рдИрд╢्рд╡рд░ | рд░рд╕ेрд╢्рд╡рд░ |
| рдорди + рдЙрдкाрд╕рдХ | рдордиोрдкाрд╕рдХ |
(3) рд╡ृрдж्рдзि рд╕ंрдзि – 'рдЕ'/'рдЖ' + 'рдП'/'рдУ' = 'рдР'/'рдФ'
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж |
|---|---|
| рд░ाрдЬ + рдИрд╢्рд╡рд░ी | рд░ाрдЬैрд╢्рд╡рд░ी |
| рджेрд╡ + рдУрд╖рдзि | рджेрд╡ौрд╖рдзि |
| рднाрд░рдд + рдУрдж्рдпाрди | рднाрд░рддौрдж्рдпाрди |
| рдмाрд▓ + рдРрд╢्рд╡рд░्рдп | рдмाрд▓ैрд╢्рд╡рд░्рдп |
| рдоाрддृ + рдУрд╖рдзि | рдоाрддौрд╖рдзि |
| рдЬрди + рдРрд╢्рд╡рд░्рдп | рдЬрдиैрд╢्рд╡рд░्рдп |
| рд░ाрдо + рдУрдж्рдпाрди | рд░ाрдоौрдж्рдпाрди |
| рд╕рдд्рдд्рд╡ + рдУрд╖рдзि | рд╕рдд्рдд्рд╡ौрд╖рдзि |
| рдирдп + рдРрд╢्рд╡рд░्рдп | рдирдпैрд╢्рд╡рд░्рдп |
| рдзрд░्рдо + рдРрд╢्рд╡рд░्рдп | рдзрд░्рдоैрд╢्рд╡рд░्рдп |
2. рд╡्рдпंрдЬрди рд╕ंрдзि (Vyanjan Sandhi)
рдЬрдм рд╡्рдпंрдЬрдиों рдХे рдоेрд▓ рд╕े рдирдпा рд░ूрдк рдмрдирддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдоुрдЦ्рдп рднेрдж:
-
рдкрд░рд╕рд╡рд░्рдг рд╕ंрдзि
-
рдЕрдиुрдиाрд╕िрдХ рд╕ंрдзि
-
рдпрдг рд╕ंрдзि (рд╕्рд╡рд░ рдХे рдмाрдж рдп/рд╡/рд░/рд▓)
-
рддुрдЧाрдЧрдо рд╕ंрдзि
(1) рдкрд░рд╕рд╡рд░्рдг рд╕ंрдзि
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж |
|---|---|
| рд╕ं + рдЧрдд | рд╕ंрдЧрдд |
| рд╕ं + рддाрдк | рд╕ंрддाрдк |
| рд╕ं + рдХрд░ | рд╕ंрдХрд░ |
| рд╕ं + рдЬрд▓ | рд╕ंрдЬрд▓ |
| рд╕ं + рдкрдд्рд░ | рд╕ंрдкрдд्рд░ |
| рд╕ं + рддोрд╖ | рд╕ंрддोрд╖ |
| рд╕ं + рдоाрд░्рдЧ | рд╕рдо्рдоाрд░्рдЧ |
| рд╕ं + рд╡ाрдж | рд╕ंрд╡ाрдж |
| рд╕ं + рдк्рд░ेрдо | рд╕ंрдк्рд░ेрдо |
| рд╕ं + рд▓ोрдЪрди | рд╕ंрд▓ोрдЪрди |
3. рд╡िрд╕рд░्рдЧ рд╕ंрдзि (Visarg Sandhi)
рдЬрдм рд╡िрд╕рд░्рдЧ (ः) рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓рддा рд╣ै:
| рдЙрджाрд╣рд░рдг | рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж |
|---|---|
| рд░ाрдоः + рдИрд╢्рд╡рд░ः | рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░ |
| рдк्рд░рднुः + рдЗрди्рдж्рд░ः | рдк्рд░рднेрди्рдж्рд░ |
| рдмाрд▓ः + рдЙрдкрджेрд╢ः | рдмाрд▓ोрдкрджेрд╢ |
| рдпोрдЧः + рдЙрдкाрдпः | рдпोрдЧोрдкाрдп |
| рдзрд░्рдоः + рдЕрд░्рдеः | рдзрд░्рдоाрд░्рде |
| рд╡िрд╢्рд╡ः + рдЙрдкाрд╕рдХः | рд╡िрд╢्рд╡ोрдкाрд╕рдХ |
| рдХृрд╖्рдгः + рдИрд╢्рд╡рд░ः | рдХृрд╖्рдгेрд╢्рд╡рд░ |
| рд╢िрд╡ः + рдЕрдиुрдкрдоः | рд╢िрд╡ाрдиुрдкрдо |
| рдЬीрд╡ः + рдЙрдкрд╣ाрд╕ः | рдЬीрд╡ोрдкрд╣ाрд╕ |
| рдиाрдеः + рдЙрдкрджेрд╢ः | рдиाрдеोрдкрджेрд╢ |
рд╕ंрдзि рдкрд░ CET/SSC рдоें рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рди (Previous Year)
| Exam | рдк्рд░рд╢्рди | рдЙрдд्рддрд░ |
|---|---|---|
| CET 2023 | рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдХौрди-рд╕ी рд╕ंрдзि рд╣ै? | рдЧुрдг рд╕ंрдзि |
| SSC CGL 2022 | рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░ = ? | рдЧुрдг рд╕ंрдзि |
| CET 2022 | рдзрд░्рдо + рдЕрд░्рде = ? | рдзрд░्рдоाрд░्рде (рд╡िрд╕рд░्рдЧ рд╕ंрдзि) |
| HSSC Group D | рд╕ंрдЧрдд = ? | рд╕ं + рдЧрдд (рдкрд░рд╕рд╡рд░्рдг рд╕ंрдзि) |
Homework + Practice Questions
ЁЯУМ Daily Sandhi Practice Worksheets
ЁЯУМ PDF Practice File Coming Soon
ЁЯУМ Reels & Tricks on Instagram + YouTube
GyaanPediya Study Support Links
-
ЁЯУШ Facebook Page

