Resources of India – Introduction, Classification & Importance | CET 2025 – GyaanPediya
рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╕ाрдзрди – рдПрдХ рдкрд░िрдЪрдп (Resources of India)
рднाрд░рдд рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рджेрд╢ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХे рдХाрд░рдг рд╣рд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं – рдЬैрд╕े рдЦрдиिрдЬ, рдЬрд▓, рдоृрджा, рд╡рди, рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди। CET рдЬैрд╕ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЗрдирд╕े рдЬुрдб़े рдоूрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।
Resources – рдкрд░िрднाрд╖ा (Definition of Resource)
Resource (рд╕ंрд╕ाрдзрди) рд╡рд╣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдпा рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд рд╡рд╕्рддु рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоाрдирд╡ рдЕрдкрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯУЭ рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдЬрд▓, рдХोрдпрд▓ा, рд▓ोрд╣ा, рдХृрд╖ि рднूрдоि, рдоाрдирд╡ рд╢्рд░рдо
рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг (Classification of Resources)
| рдЖрдзाрд░ | рдк्рд░рдХाрд░ | рдЙрджाрд╣рд░рдг |
|---|---|---|
| ЁЯМ▒ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ | рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ (Natural) | рдЬрд▓, рдЦрдиिрдЬ, рд╡рди |
| ЁЯПн рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ | рд╕ंрднाрд╡िрдд (Potential), рд╡िрдХрд╕िрдд (Developed) | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा |
| ♻️ рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдпрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ | рдЕрдХ्рд╖рдп (Renewable), рдЕрдирдХ्рд╖рдп (Non-Renewable) | рдЬрд▓ (рдЕрдХ्рд╖рдп), рдХोрдпрд▓ा (рдЕрдирдХ्рд╖рдп) |
| ЁЯСиЁЯМ╛ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ | рдЬैрд╡िрдХ (Biotic), рдЕрдЬैрд╡िрдХ (Abiotic) | рд╡рдирд╕्рдкрддि (Biotic), рд▓ोрд╣ा (Abiotic) |
| ЁЯСе рд╡िрддрд░рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ | рд╕ाрд░्рд╡рдд्рд░िрдХ, рд╕्рдеाрдиीрдп | рдЬрд▓ (рд╕ाрд░्рд╡рдд्рд░िрдХ), рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░ (рд╕्рдеाрдиीрдп) |
CET Focus – Resource Classification Based Questions
ЁЯУШ Q1. рдХोрдпрд▓ा рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ै?
A) рдЕрдХ्рд╖рдп B) рдЕрдирдХ्рд╖рдп C) рдЬैрд╡िрдХ D) рд╕्рдеाрдиीрдп
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдЕрдирдХ्рд╖рдп
ЁЯУШ Q2. ‘рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди’ рдХिрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЖрддा рд╣ै?
A) рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ B) рдЬैрд╡िрдХ C) рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд D) рдЕрдЬैрд╡िрдХ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд
рднाрд░рдд рдоें рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा (Resource Diversity in India)
рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╡िрдз рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдФрд░ рд╕्рдерд▓рд░ूрдкों рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ंрд╕ाрдзрди рдоिрд▓рддे рд╣ैं:
-
рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд: рдЬрд▓, рд╡рди, рдХृрд╖ि рднूрдоि
-
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд: рд▓ौрд╣ рдЕрдпрд╕्рдХ, рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ
-
рдкूрд░्рд╡ी рднाрд░рдд: рдХोрдпрд▓ा, рдЕрдн्рд░рдХ
-
рдкрд╢्рдЪिрдоी рднाрд░рдд: рддेрд▓, рдЧैрд╕, рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा
CET рдоें рдХ्рдпों рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै рдпрд╣ рдЯॉрдкिрдХ?
-
Topic рд╣ोрддा рд╣ै static + logical
-
рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं MAP-based, fact-based рдк्рд░рд╢्рди
-
Classifications + Examples = рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े formats
рднाрд░рдд рдХे рдЦрдиिрдЬ рд╕ंрд╕ाрдзрди – CET рдХे рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рддрде्рдп
ЁЯФ╣ рдЦрдиिрдЬ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं?
рдЦрдиिрдЬ (Minerals) рд╡े рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рддрдд्рд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдпा рдЧрд░्рдн рдоें рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬिрдирдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдХाрд░्рдпों рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЦрдиिрдЬ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Minerals)
| рдк्рд░рдХाрд░ | рдЙрджाрд╣рд░рдг | рдЙрдкрдпोрдЧ |
|---|---|---|
| ЁЯФз рдзाрдд्рд╡िрдХ рдЦрдиिрдЬ (Metallic) | рд▓ोрд╣ा, рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ, рддांрдмा | рд╕्рдЯीрд▓, рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо, рд╡िрдж्рдпुрдд |
| ЁЯз▒ рдЕрдзाрдд्рд╡िрдХ рдЦрдиिрдЬ (Non-Metallic) | рдЕрдн्рд░рдХ, рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░, рдЦрдиिрдЬ рд▓рд╡рдг | рд╕ीрдоेंрдЯ, рдЙрд░्рд╡рд░рдХ |
| ЁЯЫв️ рдКрд░्рдЬा рдЦрдиिрдЬ (Energy Minerals) | рдХोрдпрд▓ा, рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо, рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧैрд╕ | рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди |
рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдЦрдиिрдЬ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░
| рдЦрдиिрдЬ | рд░ाрдЬ्рдп | рд╡िрд╢ेрд╖рддा |
|---|---|---|
| рд▓ोрд╣ा (Iron) | рдЭाрд░рдЦंрдб, рдУрдбिрд╢ा, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ | рднाрд░рдд рдХे рдХुрд▓ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा 50%+ |
| рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ | рдЭाрд░рдЦंрдб, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо рдиिрд░्рдоाрдг |
| рдЕрдн्рд░рдХ (Mica) | рдЭाрд░рдЦंрдб, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ | рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдкрдХрд░рдгों рдоें |
| рдЪूрдиा рдкрдд्рдерд░ | рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди | рд╕ीрдоेंрдЯ рдЙрдж्рдпोрдЧ |
| рдХोрдпрд▓ा | рдЭाрд░рдЦंрдб, рдУрдбिрд╢ा, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ | рдКрд░्рдЬा рд╕्рд░ोрдд |
рднाрд░рдд рдХे рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди (Power Resources of India)
рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди – рдкрд░िрднाрд╖ा
рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡े рд╕ाрдзрди рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рд╣рдоें рдКрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ, рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдХृрд╖ि рдЙрдкрдпोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Power Resources)
ЁЯФЛ 1. рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ (Conventional Energy):
-
рдХोрдпрд▓ा (Coal)
-
рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо
-
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧैрд╕
-
рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд (Hydropower)
✅ CET Question Example:
Q. рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рд╣ै?
A) Conventional B) Non-Conventional C) Bio-energy D) Tidal
✔️ рдЙрдд्рддрд░: A) Conventional
⚡ 2. рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ (Non-Conventional Energy):
| рд╕्рд░ोрдд | рд╡िрд╢ेрд╖рддा |
|---|---|
| рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा (Solar) | рдирд╡ीрдХрд░рдгीрдп, рднाрд░рдд рдХे рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдоुрдЦ्рдп |
| рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा (Wind) | рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ |
| рдмाрдпो рдЧैрд╕ | рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी |
| рдЬ्рд╡ाрд░ीрдп (Tidal) | рд╕ीрдоिрдд, рд▓ेрдХिрди рд╕ंрднाрд╡рдиाрд╢ीрд▓ |
рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди рд░ाрдЬ्рдп
| рд╕्рд░ोрдд | рд░ाрдЬ्рдп | рд╡िрд╢ेрд╖рддा |
|---|---|---|
| рдХोрдпрд▓ा | рдЭाрд░рдЦंрдб, рдУрдбिрд╢ा | рдХोрдпрд▓ा рдЦрджाрдиें |
| рдкрд╡рди | рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा |
| рд╕ौрд░ | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рд╕ौрд░ рдкाрд░्рдХ |
| рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд | рд╣िрдоाрдЪрд▓, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб | рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें |
ЁЯУШ CET MCQ Practice
Q1. рднाрд░рдд рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдХोрдпрд▓ा рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
A) рдмिрд╣ाрд░ B) рдЭाрд░рдЦंрдб C) рдУрдбिрд╢ा D) рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдЭाрд░рдЦंрдб
Q2. рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдХिрд╕ рдзाрддु рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рд▓ोрд╣ा B) рддांрдмा C) рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо D) рдЬрд╕्рддा
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдПрд▓्рдпुрдоिрдиिрдпрдо
Q3. рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдКрд░्рдЬा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?
A) рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ B) рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ C) рдЕрдпрд╕्рдХ D) рдмाрдпो
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ
Q4. рдЕрдн्рд░рдХ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг B) рдХृрд╖ि C) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдкрдХрд░рдг D) рдлрд░्рдиीрдЪрд░
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдкрдХрд░рдг
Q5. рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ा рд╕्рдеाрди рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди B) рд╕рдорддрд▓ рдоैрджाрди C) рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ D) рд╕рдоुрдж्рд░ рддрдЯ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░
Bonus – CET Short Notes (Exam Use)
-
рдХोрдпрд▓ा = Thermal Power рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд
-
рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा = Non-Conventional, Environment Friendly
-
рд▓ोрд╣ा = рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдзाрддु
-
рдЕрдн्рд░рдХ = рдЭाрд░рдЦंрдб рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ
рднाрд░рдд рдоें рдоृрджा – рдкрд░िрдЪрдп (Introduction to Soil in India)
рдоृрджा (Soil) рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╡рд╣ рдКрдкрд░ी рдкрд░рдд рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдлрд╕рд▓ें рдЙрдЧाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं। рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╡िрдз рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдФрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ाँ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоृрджाрдПँ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं।
рдоृрджा рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдХाрд░рдХ (Factors of Soil Formation)
-
рдЬрд▓рд╡ाрдпु (Climate)
-
рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХा рдк्рд░рдХाрд░ (Parent Rock)
-
рд╡рдирд╕्рдкрддि рдПрд╡ं рдЬैрд╡िрдХ рдХ्рд░िрдпाрдПँ
-
рд╕рдордп (Time)
-
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпाँ (Air, Water, etc.)
рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдоृрджा рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Soil in India)
| рдоृрджा рдХा рдиाрдо | рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ | рдлрд╕рд▓ें |
|---|---|---|---|
| ✅ рдХाрд▓ी рдоृрджा (Black Soil) | рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, MP, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рдЪिрдХрдиी, рдирдоी рдзाрд░рдг рдХ्рд╖рдорддा | рдХрдкाрд╕ (Cotton), рд╕ोрдпाрдмीрди |
| ✅ рдЬрд▓ोрдв़ рдоृрджा (Alluvial Soil) | рдЧंрдЧा-рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рдоैрджाрди | рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдЬाрдК, рджोрдордЯ | рдЧेрд╣ूं, рдзाрди, рдЧрди्рдиा |
| ✅ рд▓ाрд▓ рдоृрджा (Red Soil) | рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдЖंрдз्рд░, рддрдоिрд▓рдиाрдбु | рд▓ोрд╣े рдХी рдоाрдд्рд░ा рдЕрдзिрдХ, рдХрдо рдЙрдкрдЬाрдК | рдоूंрдЧрдлрд▓ी, рдмाрдЬрд░ा |
| ✅ рд░ेрддीрд▓ी рдоृрджा (Arid Soil) | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рдирдордХ рдЕрдзिрдХ, рдкाрдиी рдХрдо | рдЬ्рд╡ाрд░, рдмाрдЬрд░ा |
| ✅ рдкрд╣ाрдб़ी рдоृрджा (Mountain Soil) | рд╣िрдоाрд▓рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдЕрдо्рд▓ीрдп, рдЬैрд╡िрдХ рдкрджाрд░्рде рд╕े рднрд░рдкूрд░ | рдЪाрдп, рдлрд▓ |
| ✅ рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ рдоृрджा (Laterite Soil) | рдХेрд░рд▓, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдЕрд╕рдо | рд╡рд░्рд╖ा рдоें рдЕрдкрд░рджрди, рд▓ोрд╣े-рдПрд▓ुрдоिрдиिрдпрдо рд╕े рднрд░рдкूрд░ | рдХाрдЬू, рдЪाрдп, рд░рдмрд░ |
| ✅ рджрд▓рджрд▓ी рдоृрджा (Marshy Soil) | рд╕ुंрджрд░рдмрди, рддрдЯीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдкрджाрд░्рде рдЕрдзिрдХ, рдЧीрд▓ी | рдзाрди, рдШाрд╕ |
CET Focus – рдХौрди-рд╕ी рдоृрджा рдХрд╣ाँ?
ЁЯУН рдХाрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी – рдбेрдХ्рдХрди рдЯ्рд░ैрдк (Basaltic Rock рд╕े рдмрдиी)
ЁЯУН рдЬрд▓ोрдв़ рдоिрдЯ्рдЯी – Alluvial Plains (Punjab, UP, Bihar)
ЁЯУН рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ – High rainfall + tropical zones
ЁЯУН рдкрд╣ाрдб़ी рдоृрджा – рд╢िрдорд▓ा, рджाрд░्рдЬिрд▓िंрдЧ
ЁЯУН рджрд▓рджрд▓ी рдоृрджा – Sundarbans, Kutch
рдоृрджा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं (Soil Characteristics for CET)
| рд╡िрд╢ेрд╖рддा | рдХिрд╕ рдоृрджा рдоें? |
|---|---|
| рдкाрдиी рд░ोрдХрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा | рдХाрд▓ी рдоृрджा |
| рдЬैрд╡िрдХ рдкрджाрд░्рде рднрд░рдкूрд░ | рдкрд╣ाрдб़ी рдоृрджा |
| рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдЬाрдК | рдЬрд▓ोрдв़ рдоृрджा |
| рдЕрдо्рд▓ीрдп рдФрд░ рдЕрдкрд░рджिрдд | рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ рдоृрджा |
| рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рдЦрд░ाрдм | рджрд▓рджрд▓ी рдоृрджा |
ЁЯУШ CET 2025 Practice Questions – Soil Types
Q1. рднाрд░рдд рдХी рдХौрди-рд╕ी рдоृрджा рдХрдкाрд╕ рдХी рдЦेрддी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै?
A) рдЬрд▓ोрдв़ B) рдХाрд▓ी C) рд▓ाрд▓ D) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдХाрд▓ी
ЁЯУШ Explanation: рдХाрд▓ी рдоिрдЯ्рдЯी рдХो Regur Soil рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं – Cotton рдХे рд▓िрдП best рд╣ै।
Q2. рдЬрд▓ोрдв़ рдоृрджा рдХिрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?
A) рдбेрдХ्рдХрди рдкрдаाрд░ B) рд╣िрдоाрд▓рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ C) рдЧंрдЧा рдоैрджाрди D) рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдЧंрдЧा рдоैрджाрди
Q3. рдиिрдо्рди рдоें рд╕े рдХौрди-рд╕ी рдоृрджा рд╡рд░्рд╖ा рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрд░рджрди рд╕े рдмрдирддी рд╣ै?
A) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ B) рд▓ाрд▓ C) рджрд▓рджрд▓ी D) рдХाрд▓ी
✔️ рдЙрдд्рддрд░: A) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ
Q4. рджрд▓рджрд▓ी рдоृрджा рдоुрдЦ्рдпрддः рдХрд╣ाँ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?
A) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ B) рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ C) рд╕ुंрджрд░рдмрди D) рдкंрдЬाрдм
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рд╕ुंрджрд░рдмрди
Q5. рдХाрдЬू рдХी рдЦेрддी рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдоृрджा рд╣ै?
A) рдХाрд▓ी B) рд▓ाрд▓ C) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ D) рдЬрд▓ोрдв़
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ
Bonus – рдпाрдж рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े CET Tricks
✔️ Black = Cotton = Deccan
✔️ Alluvial = Most fertile = Indo-Gangetic plains
✔️ Laterite = Rainwash = Cashew
✔️ Red = Iron rich = less fertile
✔️ Marshy = Organic = Wetlands
GyaanPediya One Page Soil Chart – CET-Revision Special
| рдоृрджा | рд╡िрд╢ेрд╖рддा | рд░ाрдЬ्рдп | рдлрд╕рд▓ |
|---|---|---|---|
| рдХाрд▓ी | рдирдоी рд░िрдЯेрди्рд╢рди | рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рдХрдкाрд╕, рд╕ोрдпा |
| рдЬрд▓ोрдв़ | рдЙрдкрдЬाрдК, рдирдИ-рдкुрд░ाрдиी | UP, рдкंрдЬाрдм, рдмिрд╣ाрд░ | рдЧेрд╣ूं, рдзाрди |
| рд▓ाрд▓ | рд▓ोрд╣े рдХी рдоाрдд्рд░ा | рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ | рдоूंрдЧрдлрд▓ी, рдЬ्рд╡ाрд░ |
| рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ | рдЕрдо्рд▓ीрдп, рд╡рд░्рд╖ा рд╕े рдмрдиी | рдХेрд░рд▓, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ | рдХाрдЬू, рдЪाрдп |
| рдкрд╣ाрдб़ी | рдЬैрд╡िрдХ рддрдд्рд╡ рдЕрдзिрдХ | рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рджाрд░्рдЬिрд▓िंрдЧ | рдлрд▓, рдЪाрдп |
рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै? (What is Soil Erosion?)
рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг (Soil Erosion) рд╡рд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╣рд╡ा, рдкाрдиी, рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рднूрдоि рдХी рдЙрдкрдЬाрдК рдКрдкрд░ी рдкрд░рдд рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
ЁЯМ┐ рдпрд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХृрд╖ि рдпोрдЧ्рдп рднूрдоि рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдШрдЯाрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдХрдоी рд▓ाрддी рд╣ै।
рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг (Major Causes of Soil Erosion)
ЁЯФ╣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХाрд░рдг:
| рдХाрд░рдг | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рд╡рд░्рд╖ा / рдкाрдиी рдХा рдмрд╣ाрд╡ | рддेрдЬ рдмाрд░िрд╢ рд╡ рдмाрдв़ рд╕े рдоिрдЯ्рдЯी рдмрд╣ рдЬाрддी рд╣ै |
| рддेрдЬ рд╣рд╡ा | рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें |
| рднूрдХंрдк / рднूрд╕्рдЦрд▓рди | рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рддोрдб़ рджेрддा рд╣ै |
ЁЯФ╣ рдоाрдирд╡рдЬрдиिрдд рдХाрд░рдг:
| рдХाрд░рдг | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ | рдЬрдб़ों рдХी рдкрдХрдб़ рдХрдо рд╣ोрдиे рд╕े рдоिрдЯ्рдЯी рдврд╣рддी рд╣ै |
| рдЕрдзिрдХ рдЬुрддाрдИ | рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддी рд╣ै |
| рдЕंрдзाрдзुंрдз рдЪрд░ाрдИ | рдШाрд╕ рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рд╕े рдоिрдЯ्рдЯी рдЦुрд▓ी рд░рд╣ рдЬाрддी рд╣ै |
| рдЦрдирди рд╡ рдиिрд░्рдоाрдг | рдоृрджा рдкрд░рдд рд╣рдЯाрдИ рдЬाрддी рд╣ै |
рднाрд░рдд рдоें рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░
| рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХाрд░рдг |
|---|---|
| рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди | рд╣рд╡ा, рдорд░ुрд╕्рдерд▓ीрдХрд░рдг |
| рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб | рднूрд╕्рдЦрд▓рди, рдмाрд░िрд╢ |
| рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ | рдЕрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЦेрддी, рд╡рд░्рд╖ा |
| рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ | рдмाрдв़, рдЬрд▓ рдХрдЯाрд╡ |
рдоृрджा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг – рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпों рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै? (Soil Conservation – Definition & Importance)
рдоृрджा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (Soil Conservation) рд╡े рд╕рднी рдЙрдкाрдп рд╣ैं рдЬो рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХ्рд╖рд░рдг рд╕े рдмрдЪाрддे рд╣ैं।
ЁЯТб рдпрд╣ рдХृрд╖ि, рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╕ंрддुрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
рднाрд░рдд рдоें рдоृрджा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдЙрдкाрдп (Soil Conservation Techniques in India)
ЁЯЯв I. рдХृрд╖ि рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдкाрдп:
| рдЙрдкाрдп | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рдХंрдЯूрд░ рд╣рд▓ рдЪрд▓ाрдиा (Contour Ploughing) | рдврд▓ाрдиों рдкрд░ рд╕рдоाрдиांрддрд░ рдЬुрддाрдИ |
| рдЯेрд░ेрд╕ рдЦेрддी (Terrace Farming) | рдкрд╣ाрдб़ों рдоें рд╕ीрдв़ीрдиुрдоा рдЦेрдд рдмрдиाрдиा |
| рд░ोрдЯेрд╢рди рдЦेрддी (Crop Rotation) | рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рд╡िрд╡िрдз рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा |
| рдХрд╡рд░ рдХ्рд░ॉрдк्рд╕ (Cover Crops) | рдлрд╕рд▓ рдХрдЯрдиे рдХे рдмाрдж рднूрдоि рдврдХрдиा |
ЁЯЯв II. рд╡ाрдиिрдХी рдФрд░ рдкौрдзрд░ोрдкрдг:
| рдЙрдкाрдп | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рд╡рдиीрдХрд░рдг (Afforestation) | рдирдП рдкेрдб़ рд▓рдЧाрдиा |
| рдкुрдиः рд╡рдиीрдХрд░рдг (Reforestation) | рдХрдЯे рдкेрдб़ों рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдирдП рдкेрдб़ рд▓рдЧाрдиा |
| рд╡ृрдХ्рд╖рд╡ाрдЯिрдХा (Shelterbelts) | рдЦेрддों рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдкрд░ рдкेрдб़ |
ЁЯЯв III. рдЬрд▓-рдк्рд░рдмंрдзрди рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдкाрдп:
| рдЙрдкाрдп | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рдмांрдз рд╡ рдЬрд▓ाрд╢рдп рдиिрд░्рдоाрдг | рдмрд╣ाрд╡ рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा |
| рдЯрдкрдХ рд╕िंрдЪाрдИ (Drip Irrigation) | рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЬрд▓ рдЙрдкрдпोрдЧ |
| рдЬрд▓ рдХрдЯाрд╡ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдиाрд▓िрдпाँ | рдоृрджा рдмрд╣ाрд╡ рдХрдо рдХрд░рдиा |
ЁЯЯв IV. рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ рдФрд░ рдк्рд░рдпाрд╕:
| рдпोрдЬрдиा/рд╕ंрд╕्рдеा | рдЙрдж्рджेрд╢्рдп |
|---|---|
| рдиेрд╢рдирд▓ рдоिрд╢рди рдСрди рд╕рд╕्рдЯेрдиेрдмрд▓ рдПрдЧ्рд░ीрдХрд▓्рдЪрд░ (NMSA) | рдЯिрдХाрдК рдЦेрддी рдХो рдмрдв़ाрд╡ा |
| Integrated Watershed Management Programme (IWMP) | рдоृрджा рд╡ рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг |
| рдоृрджा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░्рдб рдпोрдЬрдиा | рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЬांрдЪ |
CET Exam MCQs – Soil Erosion & Conservation
Q1. рдХंрдЯूрд░ рд╣рд▓ рдЪрд▓ाрдиे рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
A) рдЙрдкрдЬ рдмрдв़ाрдиा B) рдХрдЯाрдИ рдХрд░рдиा C) рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рд░ोрдХрдиा D) рдЬрд▓ рд╕ंрдЪрдпрди
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рд░ोрдХрдиा
Q2. рдкрд╣ाрдб़ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕ीрдв़ीрдиुрдоा рдЦेрддी рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?
A) рд░ोрдЯेрд╢рди рдЦेрддी B) рдЯेрд░ेрд╕ рдлाрд░्рдоिंрдЧ C) рд╢िрдл्рдЯिंрдЧ рдлाрд░्рдоिंрдЧ D) рдмाрдпोрдлाрд░्рдоिंрдЧ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдЯेрд░ेрд╕ рдлाрд░्рдоिंрдЧ
Q3. рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдоृрджा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдпोрдЬрдиा рдХрдм рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ?
A) 2012 B) 2015 C) 2017 D) 2019
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) 2015
Q4. рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХिрд╕ рдоृрджा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкाрдп рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
A) рдЬрд▓ рдХрдЯाрд╡ B) рд╡ृрдХ्рд╖рд╡ाрдЯिрдХा C) рд╢ुрд╖्рдХ рдХृрд╖ि D) рдб्рд░िрдк рд╕िंрдЪाрдИ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рд╡ृрдХ्рд╖рд╡ाрдЯिрдХा
Q5. рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै?
A) рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг B) рдЪрд░ाрдИ C) рдмाрд░िрд╢ рд╡ рд╣рд╡ा D) рдЦрдирди
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдмाрд░िрд╢ рд╡ рд╣рд╡ा
Final CET Shortcut Table
| рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХा рдХाрд░рдг | рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкाрдп |
|---|---|
| рд╡рд░्рд╖ा рд╡ рдмाрдв़ | рдЯेрд░ेрд╕ рдЦेрддी, рдЬрд▓ рдиाрд▓िрдпाँ |
| рддेрдЬ рд╣рд╡ा | рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг, рд╡ृрдХ्рд╖рд╡ाрдЯिрдХा |
| рд╡рдиों рдХी рдХрдЯाрдИ | рд╡рдиीрдХрд░рдг, Reforestation |
| рдЕрдзिрдХ рдЬुрддाрдИ | Crop Rotation, Cover Crops |
CET 2025 рдХे рд▓िрдП One-Page Summary (Soil + Resources)
ЁЯФ╣ рдоृрджा рдХे рдк्рд░рдХाрд░: Location + Use
| рдоृрджा | рд░ाрдЬ्рдп | рдлрд╕рд▓ | рд╡िрд╢ेрд╖рддा |
|---|---|---|---|
| рдХाрд▓ी | рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдЧुрдЬрд░ाрдд | рдХрдкाрд╕ | Regur, рдирдоी рд░िрдЯेрди्рд╢рди |
| рдЬрд▓ोрдв़ | UP, рдмिрд╣ाрд░ | рдзाрди, рдЧेрд╣ूं | рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдЬाрдК |
| рд▓ाрд▓ | TN, рдЖंрдз्рд░ | рдоूंрдЧрдлрд▓ी | рд▓ोрд╣े рдХी рдоाрдд्рд░ा рдЕрдзिрдХ |
| рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ | рдХेрд░рд▓, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ | рдХाрдЬू, рдЪाрдп | рдЕрдо्рд▓ीрдп, рд╡рд░्рд╖ा рд╕े рдмрдиी |
| рдкрд╣ाрдб़ी | рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, HP | рдлрд▓, рдЪाрдп | рдЬैрд╡िрдХ рдкрджाрд░्рде рднрд░рдкूрд░ |
ЁЯФ╣ рдКрд░्рдЬा рд╕ंрд╕ाрдзрди – Type + Source
| Source | Type | рд░ाрдЬ्рдп | Use |
|---|---|---|---|
| рдХोрдпрд▓ा | рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ | рдЭाрд░рдЦंрдб, MP | Thermal Power |
| рд╕ौрд░ | рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ | рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди, рдЧुрдЬрд░ाрдд | Renewable |
| рдкрд╡рди | рдЧैрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ | рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдЧुрдЬрд░ाрдд | Clean energy |
| рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд | рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ | рд╣िрдоाрдЪрд▓, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб | Hydro Projects |
ЁЯФ╣ Conservation Techniques (Top 5)
-
рдХंрдЯूрд░ рд╣рд▓ рдЪрд▓ाрдиा (Contour Ploughing)
-
рдЯेрд░ेрд╕ рдлाрд░्рдоिंрдЧ
-
рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг + рд╡ृрдХ्рд╖рд╡ाрдЯिрдХा
-
рдЬрд▓ рдХрдЯाрд╡ рд░ोрдХрдиे рд╡ाрд▓े рдмांрдз
-
рдоृрджा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░्рдб рдпोрдЬрдиा
ЁЯУШ CET Final Practice Set – 25 Questions
Q1. рднाрд░рдд рдоें Regur Soil рдХा рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
A) рдЬрд▓ोрдв़ B) рдХाрд▓ी C) рд▓ाрд▓ D) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдХाрд▓ी
Q2. ‘Black Soil’ рдХिрд╕ рдЪрдЯ्рдЯाрди рд╕े рдмрдиी рд╣ोрддी рд╣ै?
A) рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ B) рдбेрдХ्рдХрди рдЯ्рд░ैрдк C) рдмेрд╕ाрд▓्рдЯ D) рдмрд▓ुрдЖ рдкрдд्рдерд░
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдмेрд╕ाрд▓्рдЯ
Q3. рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A) рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ B) рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ C) рдХेрд░рд▓ D) рдХрд░्рдиाрдЯрдХ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢
Q4. рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдЧ्рд░рдгी рд╣ै?
A) рддрдоिрд▓рдиाрдбु B) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди C) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ D) рдкंрдЬाрдм
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
Q5. рдХाрдЬू рдХी рдЦेрддी рдХे рд▓िрдП рдХौрди-рд╕ी рдоृрджा рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै?
A) рдЬрд▓ोрдв़ B) рдХाрд▓ी C) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ D) рд▓ाрд▓
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рд▓ैрдЯрд░ाрдЗрдЯ
Q6. рдХौрди-рд╕ी рдоृрджा рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдкрджाрд░्рдеों рд╕े рднрд░рдкूрд░ рд╣ोрддी рд╣ै?
A) рджрд▓рджрд▓ी B) рдкрд╣ाрдб़ी C) рдЬрд▓ोрдв़ D) рд░ेрддीрд▓ी
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдкрд╣ाрдб़ी
Q7. рдХोрдпрд▓े рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд░ाрдЬ्рдп рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
A) рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ B) рдУрдбिрд╢ा C) рдЭाрд░рдЦंрдб D) рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдЭाрд░рдЦंрдб
Q8. Contour Farming рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
A) рдкैрджाрд╡ाрд░ рдмрдв़ाрдиा B) рдЬрд▓ рд╕ंрдЪрдпрди C) рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рд░ोрдХрдиा D) рдЦрдирди
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рд░ोрдХрдиा
Q9. рдХौрди-рд╕ा рдЦрдиिрдЬ рдПрд▓्рдпूрдоिрдиिрдпрдо рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ B) рддांрдмा C) рд▓ोрд╣ा D) рдЕрдн्рд░рдХ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: A) рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ
Q10. ‘Crop Rotation’ рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХिрд╕рд╕े рд╣ै?
A) рдоृрджा рдХрдЯाрд╡ B) рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдк्рд░рдмंрдзрди C) рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди D) рдкोрд╖рдг рд╕ंрддुрд▓рди
✔️ рдЙрдд्рддрд░: D) рдкोрд╖рдг рд╕ंрддुрд▓рди
Q11. “рдЬрд▓рд╡ाрдпु + Parent Rock” рдХा рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рд╣ै?
A) рд╕िंрдЪाрдИ рдкрд░ B) рдоृрджा рдиिрд░्рдоाрдг рдкрд░ C) рддाрдкрдоाрди рдкрд░ D) рдоाрдирд╕ूрди рдкрд░
✔️ рдЙрдд्рддрд░: B) рдоृрджा рдиिрд░्рдоाрдг рдкрд░
Q12. рджрд▓рджрд▓ी рдоृрджा рдоुрдЦ्рдпрддः рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?
A) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди B) рдЕрд╕рдо C) рд╕ुंрджрд░рдмрди D) MP
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рд╕ुंрджрд░рдмрди
Q13. ‘IWMP’ рдпोрдЬрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै?
A) рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг B) рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рд░ोрдХрдиा C) рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी D) рджोрдиों A рдФрд░ B
✔️ рдЙрдд्рддрд░: D) рджोрдиों A рдФрд░ B
Q14. рдХौрди-рд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рдмॉрдХ्рд╕ाрдЗрдЯ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै?
A) рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди B) рдЧुрдЬрд░ाрдд C) рдЭाрд░рдЦंрдб D) рд╣िрдоाрдЪрд▓
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рдЭाрд░рдЦंрдб
Q15. рдоृрджा рдХ्рд╖рд░рдг рдХी рд░ोрдХрдеाрдо рдоें рдХौрди-рд╕ा рдХाрд░्рдп рдЧрд▓рдд рд╣ै?
A) рдЯेрд░ेрд╕ рдлाрд░्рдоिंрдЧ B) рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг C) рднाрд░ी рдиिрд░्рдоाрдг D) рдХंрдЯूрд░ рдЬुрддाрдИ
✔️ рдЙрдд्рддрд░: C) рднाрд░ी рдиिрд░्рдоाрдг
ЁЯФЧ GyaanPediya Connect Links:
ЁЯУ▓ WhatsApp | ЁЯУ╕ Instagram | ЁЯУШ Facebook | ▶️ YouTube | ЁЯУв Telegram | ЁЯТ░ PDF Bonus
