DMCA.com Protection Status GyaanPediya - Govt Exams Preparation | GK, Reasoning, Science, Maths, Haryana GK and More GyaanPediya: HTET SSC Guide
Showing posts with label HTET SSC Guide. Show all posts
Showing posts with label HTET SSC Guide. Show all posts

Hindi Grammar Alankar – Definition, Types, Examples, MCQs | Complete Guide for CET, HTET, SSC

Hindi Grammar Alankar – Definition, Types, Examples, MCQs | Complete Guide for CET, HTET, SSC

GyaanPediya Hindi Grammar Alankar – Full Article with Definition, Types and CET MCQs



 рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा (Definition of Alankar)

рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै – "рдЖрднूрд╖рдг"। рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрднूрд╖рдг рд╢рд░ीрд░ рдХो рд╕рдЬाрддे рд╣ैं, рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рднाрд╖ा рдХो рд╕ुंрджрд░, рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдмрдиाрддे рд╣ैं। рдХाрд╡्рдп рдоें рдЬрдм рд╢рдм्рдж рдпा рдЕрд░्рде рдХो рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

ЁЯУШ рдкрд░िрднाрд╖ा (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी):
“рдХाрд╡्рдп рдоें рд╢рдм्рдж рдФрд░ рдЕрд░्рде рдХी рд╕ुंрджрд░рддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬो рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдЕрдкрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЙрд╕े рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं।”


 рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХे рджो рдоुрдЦ्рдп рднेрдж (Two Main Types)

рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрд╡рд░рдг
рд╢рдм्рджाрд▓ंрдХाрд░ (Shabd Alankar) рдЬрдм рд╢рдм्рджों рдХी рд░рдЪрдиा, рдз्рд╡рдиि, рд▓рдп рдЖрджि рд╕े рд╕ौंрджрд░्рдп рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो
рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ (Arth Alankar) рдЬрдм рднाрд╡ाрд░्рде, рдмिंрдм, рдЙрдкрдоेрдп рдЖрджि рд╕े рд╕ौंрджрд░्рдп рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो

 рд╢рдм्рджाрд▓ंрдХाрд░ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕рд╣िрдд рднेрдж (With Examples)

  1. рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ рдЕрд▓ंрдХाрд░
    ➤ рдПрдХ рд╣ी рдз्рд╡рдиि рдпा рдЕрдХ्рд╖рд░ рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि
    ЁЯУШ “рдЪुрдкрдЪाрдк рдЪрд░рдЦा рдЪрд▓ाрддे рдЪрд▓ो।”

  2. рдпрдордХ рдЕрд▓ंрдХाрд░
    ➤ рдПрдХ рд╣ी рд╢рдм्рдж рдХा рджो рдмाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рд▓ेрдХिрди рдЕрд░्рде рднिрди्рди
    ЁЯУШ “рдХрдирдХ рдХрдирдХ рддे рд╕ौ рдЧुрдиी, рдоाрджрдХрддा рдЕрдзिрдХाрдп।”

  3. рд╢्рд▓ेрд╖ рдЕрд▓ंрдХाрд░
    ➤ рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдХे рдЕрдиेрдХ рдЕрд░्рдеों рд╕े рд╕ौंрджрд░्рдп
    ЁЯУШ “рдирдпрди рд░ूрдк рд░рд╕ рд░ाрдЧ рд░ंрдЧीрд▓े।”


ЁЯУМ CET Style MCQs (With Explanation)

ЁЯЯж Q1. “рд░ाрдо рд░рдЯрддे рд░ाрдо рдмрди рдЬाрдУ” – рдЗрд╕рдоें рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ B) рдпрдордХ C) рд╢्рд▓ेрд╖ D) рд░ूрдкрдХ
✅ Answer: B) рдпрдордХ
ЁЯУШ Explanation: 'рд░ाрдо' рд╢рдм्рдж рджो рдмाрд░ рднिрди्рди рдЕрд░्рдеों рдоें рдЖрдпा рд╣ै।

ЁЯЯй Q2. “рдкрдкीрд╣ा рдк्рдпाрд╕ा рдк्рдпाрд░ा рдк्рд░ीрддि рдкुрдХाрд░े рдмाрд░рдо्рдмाрд░” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░?
A) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ B) рдЙрдкрдоा C) рд╢्рд▓ेрд╖ D) рдпрдордХ
✅ Answer: A) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕
ЁЯУШ Explanation: 'рдк' рдз्рд╡рдиि рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рд╣ुрдИ рд╣ै।


 рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (Types of Arth Alankar)


 рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ – рдкрд░िрднाрд╖ा рд╡ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕рд╣िрдд рднेрдж


рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा

рдЬрдм рдХाрд╡्рдп рдХी рд╢ोрднा рд╢рдм्рджों рдХी рдЬрдЧрд╣ рднाрд╡ाрд░्рде, рдХрд▓्рдкрдиा, рдмिंрдм рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╢рдХ्рддि рд╕े рдмрдв़рддी рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

ЁЯУШ рдкрд░िрднाрд╖ा:
“рдЬрдм рдХाрд╡्рдп рдоें рд╕ौंрджрд░्рдп рднाрд╡ рдпा рдЕрд░्рде рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ो, рддो рдЙрд╕े рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं।”


ЁЯФ╢ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ – рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕рд╣िрдд


1. рдЙрдкрдоा рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Simile)

рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рдХी рддुрд▓рдиा рджूрд╕рд░ी рд╡рд╕्рддु рд╕े “рдЬैрд╕े, рдоाрдиो, рд╕ा, рд╕рдоाрди” рдЖрджि рд╢рдм्рджों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░рдиा।

ЁЯУШ “рд╡рд╣ рд╢ेрд░ рд╕ा рд╡ीрд░ рдеा।”
ЁЯСЙ рддुрд▓рдиा = рд╡рд╣ ~ рд╢ेрд░ → рдЙрдкрдоेрдп ~ рдЙрдкрдоाрди


2. рд░ूрдкрдХ рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Metaphor)

рдЬрдм рддुрд▓рдиा рд╕ीрдзे рдХी рдЬाрдП рдФрд░ рдЙрдкрдоेрдп рдХो рдЙрдкрдоाрди рд╣ी рдоाрди рд▓िрдпा рдЬाрдП – рдмिрдиा “рдЬैрд╕े” рдХे।

ЁЯУШ “рд╡рд╣ рд╕िंрд╣ рд╣ै।”
ЁЯСЙ рд╡рд╣ = рдЙрдкрдоेрдп | рд╕िंрд╣ = рдЙрдкрдоाрди | рддुрд▓рдиा рд╕ीрдзे


3. рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Imagery / Hypothetical Comparison)

рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдоें рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рд╡рд╕्рддु рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдоाрдд्рд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी рдЬाрдП – “рдЬैрд╕े рд╡рд╣ рд╣ो”।

ЁЯУШ “рдЪाँрдж рдоाрдиो рд╢рд░рдоाрдХрд░ рдЫिрдк рдЧрдпा।”
ЁЯСЙ рдЪाँрдж = рдЙрдкрдоेрдп | рд╢рд░рдоाрдХрд░ рдЫिрдкрдиा = рд╡िрд╢ेрд╖ рдЧुрдг


4. рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЙрдкрдоा рдоें рдЕंрддрд░

рддрдд्рд╡ рдЙрдкрдоा рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
рддुрд▓рдиा рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд▓्рдкрдиाрдд्рдордХ
рд╢рдм्рдж рдЬैрд╕े, рд╕рдоाрди рдоाрдиो, рдпрджि, рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд

ЁЯза CET Style MCQs (With Explanation)


ЁЯЯи Q1. “рдЙрд╕рдХे рдиेрдд्рд░ рдХрдорд▓ рд╣ैं।” – рдЗрд╕рдоें рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рдЙрдкрдоा B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा C) рд░ूрдкрдХ D) рдпрдордХ
✅ Answer: C) рд░ूрдкрдХ
ЁЯУШ Explanation: рдиेрдд्рд░ों рдХो рдХрдорд▓ рд╣ी рдоाрди рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै – рд░ूрдкрдХ।


ЁЯЯй Q2. “рд╡рд╣ рдЪाँрдж рд╕ा рд╕ुंрджрд░ рд╣ै।” – рдЗрд╕рдоें рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рдЙрдкрдоा B) рд░ूрдкрдХ C) рд╢्рд▓ेрд╖ D) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
✅ Answer: A) рдЙрдкрдоा
ЁЯУШ Explanation: “рд╕ा” рд╢рдм्рдж рд╕े рддुрд▓рдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै।


ЁЯЯж Q3. “рдоाрдиो рд╡рд╣ рдЬрд▓рддी рдЬ्рд╡ाрд▓ा рд╣ो।” – рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░?
A) рдпрдордХ B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा C) рдЙрдкрдоा D) рд░ूрдкрдХ
✅ Answer: B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
ЁЯУШ Explanation: “рдоाрдиो” рд╢рдм्рдж рд╕े рдХрд▓्рдкрдиाрдд्рдордХ рддुрд▓рдиा।


ЁЯУЛ Summary Table – CET Focus

Alankar рдкрд╣рдЪाрди рдЯ्рд░िрдХ
рдЙрдкрдоा “рдЬैрд╕े, рд╕ा, рд╕рдоाрди” рд╕्рдкрд╖्рдЯ рддुрд▓рдиा
рд░ूрдкрдХ рдмिрдиा рдЙрдкрдоा рд╢рдм्рдж рд╕ीрдзा рдоिрд▓ाрдиा
рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा “рдоाрдиो, рдпрджि, рдЬैрд╕े рдк्рд░рддीрдд” рдХрд▓्рдкрдиा

ЁЯУМ рдиोрдЯ्рд╕ (Revision Tricks for Exam)

ЁЯФ╣ рдЙрдкрдоा = рджो рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рддुрд▓рдиा
ЁЯФ╣ рд░ूрдкрдХ = рддुрд▓рдиा рдмिрдиा рдЙрдкрдоा рд╢рдм्рдж
ЁЯФ╣ рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा = рдпрджि рдРрд╕ा рд╣ो рддो… (рд╕ंрднाрд╡рдиा)


рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ – рд╡िрд╢ेрд╖ рднेрдж рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдк्рд░рд╕ंрдЧ


 рдЙрди्рдирдд рдЕрд░्рдеाрд▓ंрдХाрд░ – рдкрд░िрднाрд╖ा, рдЙрджाрд╣рд░рдг рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди


 1. рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Oxymoron)

рдЬрдм рдПрдХ рд╣ी рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╡िрдкрд░ीрдд рдЕрд░्рде рд╡ाрд▓े рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕ौंрджрд░्рдп рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै।

ЁЯУШ “рдиिрд░्рдЬрди рдоें рдЬीрд╡рди рдЧाрддा рд╣ूँ।”
ЁЯСЙ "рдиिрд░्рдЬрди" (рдПрдХांрдд) рдФрд░ "рдЬीрд╡рди" (рд╕рдХ्рд░िрдпрддा) рдоें рд╡िрд░ोрдз


 2. рд╡िрднाрд╡рдиा рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Imaginary Absence)

рдЬрдм рдЬो рд╡рд╕्рддु рдирд╣ीं рд╣ै, рдЙрд╕े рдРрд╕ा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдоाрдиो рд╡рд╣ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╣ो।

ЁЯУШ “рдХाрд╢! рдЖрдЬ рд╕ूрд░рдЬ рд╣ोрддा, рдЕंрдзेрд░ा рд╣рдЯрддा।”

ЁЯСЙ рд╕ूрд░рдЬ рдирд╣ीं рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


 3. рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Contrast Comparison)

рдЬрдм рджो рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рддुрд▓рдиा рдХी рдЬाрдП, рдФрд░ рдПрдХ рдХो рджूрд╕рд░े рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдпा рд╣ीрди рдмрддाрдпा рдЬाрдП।

ЁЯУШ “рд╕ूрд░рдЬ рд╕े рд╕ुंрджрд░ рдоेрд░ा рджीрдкрдХ рд╣ै।”
ЁЯСЙ рд╕ूрд░рдЬ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рджीрдкрдХ рдХो рд╢्рд░ेрд╖्рда рдмрддाрдпा рдЧрдпा।


 4. рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Indirect Description)

рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдХो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рди рдХрд╣рдХрд░ рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬाрдП।

ЁЯУШ “рд╢ेрд░ों рдиे рдЖрдЬ рдоैрджाрди рдоें рдХрдоाрд▓ рдХрд░ рджिрдпा।”
ЁЯСЙ рд╢ेрд░ = рд╡ीрд░ рд╕ैрдиिрдХ (рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा)


ЁЯзй CET Style MCQs – Advanced Alankar


ЁЯЯй Q1. “рд░ाрдд्рд░ि рдХे рдЕंрдзेрд░े рдоें рджीрдкрдХ рдоुрд╕्рдХрд░ाрдпा” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рд░ूрдкрдХ B) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ C) рдЙрдкрдоा D) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
✅ Answer: B) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕
ЁЯУШ Explanation: рдЕंрдзेрд░े рдФрд░ рдоुрд╕्рдХрд░ाрдиा – рд╡िрд░ोрдз рднाрд╡


ЁЯЯи Q2. “рдХाрд╢! рд╡рд╣ рд▓ौрдЯ рдЖрддा” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рд╡िрднाрд╡рдиा B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा C) рдпрдордХ D) рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ
✅ Answer: A) рд╡िрднाрд╡рдиा
ЁЯУШ Explanation: рдЬो рд╡рд╕्рддु рдирд╣ीं рд╣ै, рдЙрд╕े рдХрд▓्рдкрдиा рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा


ЁЯЯж Q3. “рдоेрд░े рджीрдк рдиे рд╕ूрд░рдЬ рдХो рдоाрдд рджी” – рдЗрд╕рдоें рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ B) рд╡िрднाрд╡рдиा C) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ D) рдЙрдкрдоा
✅ Answer: A) рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ
ЁЯУШ Explanation: рджो рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ рдПрдХ рдХो рд╢्рд░ेрд╖्рда рдмрддाрдпा


ЁЯЯе Q4. “рдмिрдЬрд▓ी рдЧрд░рдЬी, рдЬैрд╕े рд╡ीрд░ों рдХा рд╣ुंрдХाрд░ рд╣ो” – рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░?
A) рдЙрдкрдоा B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा C) рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ D) рд╡िрднाрд╡рдиा
✅ Answer: C) рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖
ЁЯУШ Explanation: рд╡ीрд░ों рдХा рд╣ुंрдХाрд░ = рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЙрджाрд╣рд░рдг


ЁЯУЛ Quick Comparison Chart – Revision for Exams

рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЯ्рд░िрдХ
рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ рд╡िрдкрд░ीрдд рднाрд╡ рд╕ाрде рдЕंрдзेрд░े рдоें рдк्рд░рдХाрд╢
рд╡िрднाрд╡рдиा рдХрд▓्рдкрдиा рдоें рдк्рд░рдХрдЯ "рдХाрд╢!" рд╢рдм्рдж
рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ рддुрд▓рдиा + рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рджीрдк > рд╕ूрд░рдЬ
рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрд╖рдп рд╢ेрд░ = рд╕ैрдиिрдХ

ЁЯУМ Summary Points:

рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ рдоें рджो рд╡िрд░ोрдзी рднाрд╡ों рд╕े рд╕ौंрджрд░्рдп
рд╡िрднाрд╡рдиा рдоें рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд╡рд╕्рддु рдХी рдХрд▓्рдкрдиा
рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ рдоें рддुрд▓рдиा рдоें рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рдХो рд╢्рд░ेрд╖्рда рдмрддाрдиा
рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдоें рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдмिंрдм рд╕े рд╡िрд╖рдп рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рдиा


 рд╕ंрдХीрд░्рдг рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Narrow Literary Devices in Hindi)


 1. рд╢्рд▓ेрд╖ рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Pun / Double Meaning)

рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╢рдм्рдж рд╕े рджो рдпा рдЕрдзिрдХ рдЕрд░्рде рдиिрдХрд▓ें, рддрдм рд╢्рд▓ेрд╖ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

ЁЯУШ “рдиीрд▓ рд╡рд╕рди рд╣рд░ि рдЧрд╣рди рдмрди рдЖрдП।”
ЁЯСЙ “рд╣рд░ि” = рд╡िрд╖्рдгु рднी рдФрд░ рд╣िрд░рдг рднी

ЁЯФН рдкрд╣рдЪाрди:

  • рд╢рдм्рдж рдмрд╣ुрд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдд्рдордХ (Double meaning)

  • рд╡्рдпंрдЧ्рдп/рд╢рдм्рджрдЪाрддुрд░्рдп


 2. рд╡िрдбंрдмрдиा рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Irony)

рдЬрдм рдХрдерди рдХा рдЕрд░्рде рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ो, рдпाрдиी рдХрд╣рдиे рдХो рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╡्рдпंрдЧ्рдп рд╣ो।

ЁЯУШ “рд╡ाрд╣! рдХ्рдпा рдЦूрдм рд▓िрдЦा рд╣ै – рдкूрд░ी рдЧ़рд▓рддिрдпाँ рд╣ी рдЧ़рд▓рддिрдпाँ рд╣ैं।”
ЁЯСЙ рдЙрдкрд╣ाрд╕ рдоें рдк्рд░рд╢ंрд╕ा

ЁЯФН рдкрд╣рдЪाрди:

  • рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╢ंрд╕ा

  • Irony рдФрд░ Satire рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ


 3. рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Synonym Based Sound Beauty)

рдЬрдм рд╕рдоाрдиाрд░्рдердХ рд╢рдм्рджों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд╡िрддा рдоें рд╕ौंрджрд░्рдп рд╡ृрдж्рдзि рдХрд░े।

ЁЯУШ “рдЬрд▓, рдкाрдиि, рдиीрд░ – рд╕рдм рдЙрд╕рдХे рдЕрд╢्рд░ु рдеे।”
ЁЯСЙ рддीрди рдкрд░्рдпाрдп – рднाрд╡ рд╡ृрдж्рдзि

ЁЯФН рдкрд╣рдЪाрди:

  • рднाрд╡ाрдд्рдордХ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╣ेрддु рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рд╢рдм्рджों рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि


 4. рдЕрди्рдп рдХрдо-рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдЕрд▓ंрдХाрд░

рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ рдПрдХ рд╣ी рд╡рд░्рдг рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि “рдХाрд▓े рдХрдкрдб़े рдХाрдв़ рдХрд░”
рдпрдордХ рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдХा рджो рдЕрд░्рдеों рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ “рдирдпрди рдирд╣ीं рдирдпрди рд╕ुрдЦ рдкाрддा”

ЁЯзй CET Practice MCQs – Alankar Part 04


ЁЯЯй Q1. “рдиीрд▓ рд╡рд╕рди рд╣рд░ि рдЧрд╣рди рдмрди рдЖрдП।” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рд░ूрдкрдХ B) рд╢्рд▓ेрд╖ C) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा D) рдпрдордХ
✅ Answer: B) рд╢्рд▓ेрд╖
ЁЯУШ Explanation: "рд╣рд░ि" рд╢рдм्рдж рдХा рджो рдЕрд░्рде (рд╡िрд╖्рдгु рдФрд░ рд╣िрд░рдг)


ЁЯЯи Q2. “рд╡ाрд╣! рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд▓िрдЦा – рдХोрдИ рднी рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкाрдпा।” – рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рдпрдордХ B) рд╡िрдбंрдмрдиा C) рдЙрдкрдоा D) рд░ूрдкрдХ
✅ Answer: B) рд╡िрдбंрдмрдиा
ЁЯУШ Explanation: рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╡्рдпंрдЧ्рдп рд╣ै – Irony


ЁЯЯж Q3. “рдЬрд▓, рдиीрд░, рдкाрдиि” – рдЗрд╕ рдкंрдХ्рддि рдоें рдХिрд╕ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै?
A) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ B) рдЙрдкрдоा C) рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рдЕрд▓ंрдХाрд░ D) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕
✅ Answer: C) рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рдЕрд▓ंрдХाрд░
ЁЯУШ Explanation: рддीрди рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рд╢рдм्рджों рд╕े рднाрд╡ рд╡ृрдж्рдзि


ЁЯЯе Q4. “рд░ाрдо рд░ाрдо рд╕рдм рдХрд╣рддे рд╣ैं” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?
A) рдпрдордХ B) рд╢्рд▓ेрд╖ C) рд░ूрдкрдХ D) рд╡िрднाрд╡рдиा
✅ Answer: A) рдпрдордХ
ЁЯУШ Explanation: “рд░ाрдо” рджो рдмाрд░, рдПрдХ рдиाрдо, рдПрдХ рд╕ंрдмोрдзрди – рдЕрд░्рде рднिрди्рди


ЁЯУЛ Shortcut Table – Alankar for Exam

Alankar Trick CET Tip
рд╢्рд▓ेрд╖ рдПрдХ рд╢рдм्рдж → рджो рдЕрд░्рде Double Entendre
рд╡िрдбंрдмрдиा рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдоें рдк्рд░рд╢ंрд╕ा Satirical Praise
рдкрд░्рдпाрдп рд╕рдоाрдиाрд░्рдердХ рд╢рдм्рджों рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि Triple Synonym Use
рдпрдордХ рдПрдХ рд╣ी рд╢рдм्рдж – рдЕрд▓рдЧ рдЕрд░्рде Wordplay

 рдЕрд▓ंрдХाрд░ – Final CET 2025 Practice Set (Most Expected)


ЁЯЯб Q1. “рдиीрд░ рднрд░ी рджुрдЦ рдХी рдмрджрд▓ी” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?

A) рд░ूрдкрдХ B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा C) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ D) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕
Answer: B) рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
ЁЯУШ Explanation: рдмाрджрд▓ рдХो рджुрдЦ рд╕े рднрд░ी рдоाрди рд▓ेрдиा = рдХрд▓्рдкрдиा


ЁЯЯв Q2. “рд░ाрдо рд░ाрдо рд╕рдм рдХрд╣рддे рд╣ैं” – рдпрд╣ рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?

A) рд╢्рд▓ेрд╖ B) рдпрдордХ C) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ D) рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕
Answer: B) рдпрдордХ
ЁЯУШ Explanation: рдПрдХ рд╢рдм्рдж “рд░ाрдо” рджो рдмाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ, рднिрди्рди рдЕрд░्рде


ЁЯФ╡ Q3. “рдЙрд╕рдХी рдЖंрдЦें рдХाрдЬрд▓ рдХी рдХोрдард░ी рдеीं” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?

A) рд░ूрдкрдХ B) рдЙрдкрдоा C) рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ D) рд╢्рд▓ेрд╖
Answer: A) рд░ूрдкрдХ
ЁЯУШ Explanation: рдмिрдиा рдЙрдкрдоा рдХे “рдХोрдард░ी” рдХो рдЖंрдЦों рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा


ЁЯЯг Q4. “рд╣рд░ि” рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЬिрд╕рдоें рджो рдЕрд░्рде рдоें рдХिрдпा рдЬाрдП, рд╡рд╣ рдХौрди-рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?

A) рдпрдордХ B) рд╢्рд▓ेрд╖ C) рдЙрдкрдоा D) рд╡िрдбंрдмрдиा
Answer: B) рд╢्рд▓ेрд╖
ЁЯУШ Explanation: “рд╣рд░ि” = рд╡िрд╖्рдгु рднी, рд╣िрд░рдг рднी → рджो рдЕрд░्рде


ЁЯФ┤ Q5. “рд╡ाрд╣! рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рдХिрдпा – рдкूрд░ी рдЧрд▓рддी рд╣ी рдХрд░ рджी।” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै?

A) рд╡िрдбंрдмрдиा B) рдпрдордХ C) рд╡िрднाрд╡рдиा D) рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕
Answer: A) рд╡िрдбंрдмрдиा
ЁЯУШ Explanation: рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╢ंрд╕ा


 One Page Summary Table – рдЕрд▓ंрдХाрд░ (Revision)

рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдкрд╣рдЪाрди рд╕ंрдХेрдд рд╢рдм्рдж/рдЯ्рд░िрдХ
рдЙрдкрдоा рдЬैрд╕ा, рд╕ा, рд╕рдоाрди рддुрд▓рдиा рдХे рд╢рдм्рдж
рд░ूрдкрдХ рд╕ीрдзा рд░ूрдкांрддрд░рдг “рд╡рд╣ рд╕िंрд╣ рд╣ै”
рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा рдХрд▓्рдкрдиा + рд╕ंрднाрд╡рдиा “рдоाрдиो, рдЬैрд╕े рд╣ो”
рдпрдордХ рдПрдХ рд╢рдм्рдж, рджो рдЕрд░्рде “рд░ाрдо рд░ाрдо”
рд╢्рд▓ेрд╖ рджोрд╣рд░े рдЕрд░्рде “рд╣рд░ि”
рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ рдз्рд╡рдиि рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि “рдХाрд▓े рдХрдкрдб़े”
рд╡िрдбंрдмрдиा рд╡िрдкрд░ीрддाрд░्рде рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рд╡्рдпंрдЧ्рдп
рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ рд╡िрдкрд░ीрдд рдмाрддें рд╕ाрде “рдЕंрдзेрд░े рдоें рд░ोрд╢рдиी”
рд╡िрднाрд╡рдиा рдЬो рдирд╣ीं рд╣ै, рдЙрд╕рдХी рдХрд▓्рдкрдиा “рдХाрд╢! рд╡рд╣ рд╣ोрддा”
рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ рддुрд▓рдиा + рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा “рджीрдкрдХ > рд╕ूрд░рдЬ”
рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ “рд╢ेрд░ों рдиे рд▓рдб़ा”

 GyaanPediya Shortcut Sheet for CET Hindi Alankar

ЁЯза Opposition Based:

  • рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕, рд╡िрдбंрдмрдиा, рд╡्рдпрддिрд░ेрдХ

ЁЯза Imagination Based:

  • рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा, рд╡िрднाрд╡рдиा, рдЕрдк्рд░рд╕्рддुрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖

ЁЯза Wordplay Based:

  • рдпрдордХ, рд╢्рд▓ेрд╖, рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕

ЁЯза Comparison Based:

  • рдЙрдкрдоा, рд░ूрдкрдХ


 CET Previous Year Based Alankar MCQs (PYQs)


ЁЯЯв CET 2022 Q:

“рддूрдлाрдиों рд╕े рдЖंрдЦ рдоिрд▓ाрдиा, рд╕ैрд▓ाрдмों рдкрд░ рд╡ाрд░ рдХрд░рдиा” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░?
Answer: рдЙрдд्рдк्рд░ेрдХ्рд╖ा
ЁЯУШ Explanation: рд╕ैрд▓ाрдм рдФрд░ рддूрдлाрди рдХो рд╕рдЬीрд╡ рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░рдиा


ЁЯФ╡ HTET 2021 Q:

“рд╣рд░ि рдХो рджेрдЦ рд╣िрд░рдиी рднाрдЧी” – рдХौрди рд╕ा рдЕрд▓ंрдХाрд░?
Answer: рд╢्рд▓ेрд╖
ЁЯУШ Explanation: “рд╣рд░ि” = рд╢ाрдм्рджिрдХ рдФрд░ рднाрд╡ाрд░्рде рджोрдиों рд╕ंрднрд╡


ЁЯУМ Final Notes for Alankar in CET:

✅ CET рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ 2 Alankar MCQs рдЖрддे рд╣ैं
✅ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд░ूрдкрдХ, рдЙрдкрдоा, рдпрдордХ, рд╢्рд▓ेрд╖, рд╡िрдбंрдмрдиा, рдЕрдиुрдк्рд░ाрд╕ рд╕े рд╣ी рдк्рд░рд╢्рди
✅ Trick Tables рдпाрдж рд░рдЦें
✅ Practice through visuals, examples, and mocks
✅ Final Revision рдПрдХ рджिрди рдкрд╣рд▓े рдЗрд╕ рд╕ाрд░рдгी рд╕े рдХрд░ें ✅


ЁЯФЧ GyaanPediya Connect Links:

ЁЯУ▓ WhatsApp | ЁЯУ╕ Instagram | ЁЯУШ Facebook | ▶️ YouTube | ЁЯУв Telegram | ЁЯТ░ PDF Bonus

 

© 2025 GyaanPediya. рдпрд╣ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХॉрдкीрд░ाрдЗрдЯ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╣ै। рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдирдХрд▓ рдХाрдиूрдиी рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ै।